ملا عبدالله بهابادی یزدی، فیلسوف، منطق‌دان و مؤلف اثر معروف «الحاشیه علی تهذیب المنطق» است. این اثر حاشیه‌ای است بر کتاب «تهذیب المنطق» تفتازانی که همچنان یکی از متون مرجع در حوزه‌های علمیه به شمار می‌رود.

وی در سال ۹۸۱ هجری قمری درگذشت و از مفاخر بزرگ فکری جهان تشیع به شمار می‌رود. نوادگان وی نیز تا حدود ۱۰۰ سال تولیت بارگاه مقدس علوی در نجف اشرف را بر عهده داشتند.

علامه بهابادی در علوم مختلفی چون تفسیر، فقه، فلسفه، کلام و بلاغت آثار متعدد دارد که مجموع آن‌ها به بیش از ۲۰ عنوان به زبان‌های عربی و فارسی می‌رسد. بخشی از این آثار هم‌اکنون توسط دبیرخانه کنگره در دست چاپ و انتشار است.

در این جلسه، دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، با ابراز خرسندی از اقدامات ارزشمند دبیرخانه کنگره، از آمادگی کمیسیون ملی یونسکو برای حمایت معنوی از برگزاری کنگره علامه بهابادی که قرار است در تابستان یا پاییز سال آینده برگزار شود، خبر داد.

وی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در یونسکو برای پاسداشت مفاخر علمی و فرهنگی افزود: بزرگداشت چهره‌هایی چون علامه بهابادی نه‌تنها تکریم یک اندیشمند است، بلکه پاسداشت عقلانیت، فرهنگ گفت‌وگو و علم منطق است و یونسکو نیز از چنین رویدادهایی استقبال و حمایت می‌کند.

فرطوسی با تأکید بر اهمیت گسترش همکاری‌های منطقه‌ای در این مسیر، گفت: یکی از نمونه‌های موفق، اقدام مشترک کمیسیون‌های ملی ایران و عراق در بزرگداشت نهج‌البلاغه به‌عنوان اثر جاودان حضرت علی (ع) بود که توسط سید رضی شریف گردآوری شده است. نمونه دیگر، پاسداشت ۱۷۵۰مین سال تأسیس جندی‌شاپور با همکاری بیت‌الحکمه بغداد بود.

وی افزود: افزایش این نوع همکاری‌های مشترک، افق‌های نوینی برای تقویت مناسبات فرهنگی و تمدنی میان کشورهای همسایه خواهد گشود و موجب تقویت پیوندهای فکری و تاریخی ملت‌ها می‌شود.

تبیین معیارهای ثبت مشاهیر در یونسکو

در ادامه، دکتر عبدالمهدی مستکین، مشاور عالی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو با اشاره به سازوکارهای رسمی ثبت گرامی‌داشت شخصیت‌ها در یونسکو، نکات کلیدی و معیارهای لازم را تبیین کرد.

وی گفت: برای ثبت شخصیت‌هایی مانند علامه بهابادی، باید بر جنبه‌های فراملی، تأثیرگذاری منطقه‌ای و نقش ایشان در ارتقای تفکر عقل‌گرایانه در تمدن اسلامی تأکید شود. مستندات علمی، مدارک تاریخی و معرفی دقیق جایگاه بین‌المللی این شخصیت‌ها اهمیت بسیاری دارد.

دکتر علی صادق دقیقی، معاون بین‌الملل کنگره، در ابتدای این جلسه با اشاره به شخصیت و آثار علمی علامه بهابادی در حوزه منطق در قرن دهم هجری، گفت: علامه بهابادی با تألیف کتاب‌های برجسته در حوزه منطق، نقش مهمی در ایجاد پیوند میان منطق قدیم و جدید داشته است. همچنین علامه بهابادی هم‌عصر دکارت بوده و در آثارشان به حقوق اقلیت‌ها و حقوق زنان، توجه داشته که نشان از نگرش فراتر از زمان ایشان داشته است. ایشان پیشنهاد داد یکی از روزهای تقویم ملی به‌عنوان روز ملی منطق، نام‌گذاری شود تا این سنت علمی احیا و گسترش یابد.

لزوم ثبت جهانی نام علامه بهابادی

دکتر حسن عبدی‌پور، دبیر علمی کنگره، نیز در سخنانی با اشاره به جایگاه والای علامه بهابادی در گسترش علوم عقلی و حکمرانی حکمی، گفت: رهبر معظم انقلاب بارها بر اهمیت نقش چهره‌هایی مانند علامه بهابادی در توسعه تمدن اسلامی تأکید کرده‌اند. امیدواریم با حمایت کمیسیون ملی یونسکو، نام این اندیشمند بزرگ در فهرست مشاهیر جهانی ثبت شود و سال آینده آیین بزرگداشت وی با شکوه هرچه بیشتر برگزار شود.

حجت‌الاسلام مصطفی هروی، با اشاره به اهمیت کتاب «حاشیه بر منطق تفتازانی»، به تحلیل جامع شخصیت و آثار علمی علامه پرداخت. وی اشاره کرد که هم‌دوره بودن با مقدس اردبیلی و نقش محوری وی در هدایت حوزه نجف، اهمیت تاریخی آثار و نفوذ علامه را دوچندان می‌کند؛ هم‌زمان که آثار او تا امروز در محافل علمی اهل تسنن نیز تدریس می‌شوند.

آشنایی نسل جدید با مفاخر علمی

دکتر جامه‌بزرگی از اعضای دبیرخانه کنگره و پژوهشگر حوزه حکمت و فلسفه، با اشاره به اهمیت آشنا شدن نسل جوان با مفاخر تاریخی گفت: نسل امروز کمتر با چهره‌های علمی همچون علامه بهابادی آشناست. به همین دلیل کتابی با عنوان “منطق به زبان ساده” برای نوجوانان و جوانان تدوین کرده‌ام تا این مفاهیم بنیادین با رویکرد علامه به زبان قابل درک برای نسل جدید منتقل شود.