حوزه/ ملا عبدالله یزدی بهابادی با حضور در جبل عامل، حلقه اتصال سنت منطق‌نویسی ایرانی به حوزه علمی شیعه شد. منابع کهن، تلمذ صاحب‌مدارک و صاحب‌معالم نزد او را تأیید می‌کنند. این ارتباط، نمادی از پویایی شبکه‌های علمی شیعه، تبادل دانش فراتر از مرزهای سیاسی و نقش منطق در اجتهاد است.

در بررسی شبکه‌های علمی و حلقه‌های انتقال دانش در جهان اسلام، گاه با چهره‌هایی مواجه می‌شویم که نقش پل ارتباطی میان حوزه‌های علمی مهم اما جغرافیایی‌اً دور از یکدیگر را ایفا کرده‌اند. یکی از این شخصیت‌های کلیدی در قرن دهم هجری قمری، ملا عبدالله یزدی بهابادی، صاحب حاشیه مشهور بر «تهذیب المنطق» است. گزارش‌های تاریخی مؤکد، از حضوری قابل توجه و مؤثر او در منطقه جبل عامل خبر داده‌اند؛ حضوری که نقطه اتصال سنت منطق‌پژوهی ...

در این یادداشت الگوی پایداری مالی و حکمرانی نهادی حوزه علمیه نجف در عصر ملاعبدالله بهابادی یزدی(تحلیلی بر نظام موقوفات، مدیریت بحران و بهره‌وری آموزشی در سده دهم هجری قمری) بررسی می‌شود. 

پایداری مالی حوزه‌های علمیه در سده دهم هجری قمری، به‌ویژه در عصر علامه ملا عبدالله بهابادی یزدی، حاصل یک عامل منفرد نبود؛ بلکه از تعامل میان تنوع منابع درآمدی، ساختارهای مدیریتی، سازوکارهای نظارتی، تدابیر مقابله با بحران و کارآمدی نظام آموزشی شکل می‌گرفت. حوزه‌های علمی این دوره، افزون بر ایفای رسالت دینی و علمی، نهادهایی اجتماعی و اقتصادی بودند که استمرار فعالیت آن‌ها به برخورداری از منابع پایدار، مدیریت منضبط و قدرت سازگاری با تحولات سیاسی و اقتصادی وابسته بود.

دوران علامه بهابادی با تثبیت دولت صفوی، ...

ملاعبدالله یزدی (بهابادی)، در تاریخ علوم اسلامی عمدتاً با حاشیه بر «تهذیب المنطق» تفتازانی شناخته می‌شود؛ اثری ماندگار و محوری که قرن‌ها متن اصلی آموزش منطق در حوزه‌های علمیه شیعه بوده است. شهرت کم‌نظیر این اثر باعث شد که سایر ابعاد علمی این اندیشمند، به‌ویژه تبحر او در علوم شرعی و فقه، تا حدی تحت‌الشعاع قرار گیرد و در برخی اقوال، تصوری تک‌بعدی از شخصیت او شکل پذیرد.

در دوران معاصر، بازشناسی نقش نخبگان در تکوین ساختارهای تمدنی، از ضرورت‌های بنیادین در مطالعات تاریخ اندیشه اسلامی است. در این میان، بازگشت پژوهش‌های اخیر به میراث فکری «علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی»، فراتر از یک بازخوانی تاریخی، نمایانگر یک «بازگشت پارادایمیک» به سوی جست‌وجوی الگوهای حکمرانی خردمندانه است.

از یزد در سیر تطور جوامع، تمایزی بنیادین میان «جامعه دانش‌اندوز» (جامعه‌ای که صرفاً اطلاعات دارد) و «جامعه قائم به علم» (جامعه‌ای که دانش در رفتار آن تبلور یافته است) وجود دارد. اگر راهبرد «حفظ علم»، صرفاً ضامن بقای میراث فرهنگی و دینی باشد، راهبرد «استحکام عقلانیت»، پیشران حاکمیت و پیشرفت تمدنی است. این سند بر این فرض استوار است که دانش، چنانچه از صافی ابزارهای منطقی و برهانی عبور نکند، به جای گره‌گشایی، خود به مسئله‌ای برای تأملات بیهوده و استهلاک فکری بدل می‌شود. هدف از این تحلیل، ترسیم نقشه راهی است که در آن، علم از یک «کالای موروثی» به یک «نیروی محرکه راهبردی» در مدیریت تمدنی تبدیل گردد.

علامه بهابادی به بیست کتاب دانشمندان اهل سنت حاشیه زده که این روشی برای توسعه علوم اسلامی بوده است.

در قرن دهم هجری، اصفهان یک مرکز ممتاز فقه، فلسفه و کلام اسلامی در جهان تشیع بود. با تثبیت حکومت صفویان و تبدیل اصفهان به پایتخت، این شهر به یکی از کانون‌های بزرگ علمی جهان اسلام بدل گردید. بسیاری از علمای بلندپایه از ایران و دیگر ممالک اسلامی برای ادامه تحصیل و تدریس به اصفهان مهاجرت کردند؛ یکی از مهم‌ترین این افراد، ملاعبدالله بهابادی یزدی بود.

مهاجرت و تحصیل

اکثر منابع رجالی، تراجم و دایرة‌المعارف‌ها، مهاجرت ملاعبدالله از بهاباد به اصفهان را برجسته کرده‌اند.

روضات الجنات (خوانساری):

«ثم ذهب إلی أصفهان و اقام بها برهة یتلقی العلوم علی جمال الدین محمود الشیرازی…»

نشان می‌دهد اصفهان مقصد نهایی علمی او پس از یزد و شیراز بوده است.

اعیان‌الشیعه (سیدمحسن امین):

«کان یسکن أصفهان و یدرّس ...

یاداشتی از دکتر حسین لطیفی

منطق به‌عنوان ابزاری برای سامان‌دهی اندیشه و ارزیابی صحیح استدلال، همواره در تمدن‌های مختلف جایگاهی ویژه داشته است. در تمدن اسلامی، منطق وام‌دار سنت‌های ارسطویی و افلاطونی بوده و با تلاش‌ اندیشمندان بزرگی چون فارابی، ابن‌سینا و خواجه نصیرالدین طوسی، به غنای بی‌بدیلی دست یافته است. از قرن ششم تا نهم هجری، منطق‌دانان اسلامی با توجه به نیازهای فلسفی، کلامی و علمی، رویکردهای تازه‌ای در نظام منطقی ایجاد کردند.

علامه بهابادی یزدی، از دانش‌آموختگان و استادان برجسته‌ی مدارس فلسفی و منطقی شیراز، اصفهان و نجف، نقشی مهم در رشد منطق اسلامی ایفا کرده است. وی نه‌تنها به شرح و بسط آرای گذشتگان پرداخت، بلکه با نوآوری‌های متعدد، ساختار و محتوای منطق اسلامی را در راستای فهم مسائل ...

ولایت فقیه و حکومت صفوی: تحلیل تاریخی فرمان شاه طهماسب به محقق کرکی و علامه بهابادی یزدی ”

یادداشتی از : حسن عبدی پور،پژوهشگر تاریخ تشیع

بی‌تردید دوران سلطنت شاه طهماسب صفوی، یکی از مهم‌ترین و اثرگذارترین دوره‌های تاریخ ایران و تشیع به‌شمار می‌آید. اهمیت این عصر، پیش از هر چیز، از التزام عملی شاه طهماسب به آموزه‌های مکتب تشیع و پیروی او از فقیهی جامع‌الشرایط نشئت می‌گیرد.

فرمان شاه طهماسب، نه تنها گواه جایگاه علمی و منزلت رفیع محقّق کرکی است، بلکه بازتابی از نگرش ژرف مذهبی شاه نسبت به رهبری دینی و سیاسی نیز محسوب می‌شود. شاه طهماسب با پایبندی جدی به اصول تشیع و حمایت پیوسته از علمای برجسته، در جهت تقویت وحدت و انسجام جامعه شیعه و تحکیم بنیان‌های مشروعیت و اقتدار حکومت شیعی صفوی، تلاش ...

جایگاه اندیشه سیاسی و تجربه حکمرانی علامه ملاعبدالله یزدی در بستر تاریخی

تحلیل حجت الاسلام والمسلمین دکتر پارسانیا

ساختار معرفتی حوزه علمیه نجف و نسبت آن با نظام‌های سیاسی ایران و عثمانی به‌گونه‌ای بوده است که محدودیت‌هایی در پرداخت مستقیم به مباحث خاص، از جمله موضوع ولایت فقیه، ایجاد کرده بود. از این‌رو، انتظار اینکه فقها و اندیشمندان نجف به‌صورت مستقیم و فراگیر به این موضوع پرداخته باشند، انتظاری دقیق نیست. ورود آنان به چنین مباحثی، همچون سایر مسائل، غالباً در حاشیه صورت گرفته است. به تعبیر صاحب جواهر: «کسی که قائل به ولایت فقیه نباشد، بوی فقه را استشمام نکرده است.»

اندیشمندان و فقهای نجف در تعامل با ابعاد مختلف زندگی مردم، عموماً حضور مؤثری در زمینه زیست خصوصی افراد داشتند. در مواردی ...

یاداشتی از حسن عبدی پور

علامه ملاعبدالله یزدی یکی از شخصیت‌های برجسته تاریخ فکری اسلام است که با روش خاص خود، یعنی حاشیه‌نویسی و تعلیقه‌نگاری، تحولی عمیق در علوم دینی، فلسفه و منطق اسلامی ایجاد کرده است. در این یادداشت ، به بررسی روش‌شناسی حاشیه‌نویسی ایشان و تاثیرات آن بر تطور منطق اسلامی، فلسفه و سیاست پرداخته می‌شود. همچنین، تطبیق اندیشه‌های علامه یزدی با مسائل معاصر و نقش ایشان در تمدن‌سازی اسلامی و گفت‌وگوی بین‌مذهبی به تفصیل تحلیل خواهد شد.

۱. روش‌شناسی علامه یزدی: نقد و نوآوری از طریق حاشیه‌نویسی

۱.۱. اجتناب از تکرار و پیشرفت علمی:

علامه یزدی در حاشیه‌نویسی‌های خود، به‌جای نوشتن متون مستقل، نقد و تحلیل آثار موجود را انتخاب کرد و بدین ترتیب دانش موجود را گسترش داد. این ...

علامه ملاعبدالله یزدی به عنوان یک عالم برجسته در تاریخ تشیع، خصوصاً در بحران‌ها و فتنه‌های بین‌المللی، نقشی حیاتی در حمایت از اصول و معارف دینی ایفا کرده است. امروزه او و اندیشمندان مشابه الگوی حوزه‌های علمیه و جوامع شیعه هستند. در این یادداشت ضمن بررسی تأثیرات ملاعبدالله یزدی و علامه بهابادی یزدی بر تثبیت تشیع و شکل‌گیری حکومت شیعی، به ضرورت استفاده از فضای مجازی و بیداری نسل جوان به‌ویژه از طریق تولید محتواهای دیجیتال نیز اشاره می‌شود.

نقش ملاعبدالله یزدی در بحران‌ها

علامه ملاعبدالله یزدی با درک عمیق از شرایط زمان خویش و ضرورت حفظ تشیع، موفق به تنظیم اصول مذهبی و سیاسی به گونه‌ای شد که جامعه را از خطرات ناشی از بحران‌های بین‌المللی و داخلی مصون نگه دارد. به عنوان رهبری هوشمند در نجف ...

تخصص و عمق محتوای فلسفی:

جامعیت در پوشش موضوعات:

کتاب به صورت جامع به موضوعات متنوعی در زمینه تشکیک می‌پردازد. این موضوعات شامل بررسی تشکیک در منطق فلسفه است که باعث می‌شود این اثر به عنوان یکی از  منابع خوب در فهم مکتب اصفهان شناخته شود.

روش‌شناسی قوی:

روش‌شناسی ملا عبدالله در تحلیل و نقد نظریات فلاسفه قبل از خود، به ویژه دوانی و دشتکی، نشان از عمق تفکر و تحلیل دقیق او دارد. وی با بهره‌گیری از روش‌های استدلالی و منطقی دقیق، توانسته است نقدهای موثری به نظریات آنها وارد کند.

بررسی تاریخی و فلسفی:

ملا عبدالله با بررسی تاریخی مسائل و دیدگاه‌ها، به فهم بهتر تحولات فلسفی و کلامی کمک کرده است. این نوع بررسی تاریخی به خواننده کمک می‌کند تا تطور و پیشرفت نظریات فلسفی را درک کند.

...

یادداشتی از دکتر حسن عبدی پور

اشعار درباره ملاعبدالله یزدی، عالم و فقیه مشهور عصر صفوی، معمولاً به ستایش از دانش، تقوا و تأثیرگذاری وی در عرصه‌های علمی و مذهبی می‌پردازند. این اشعار به‌طور کلی اهداف زیر را دنبال می‌کنند:

• قدرشناسی علمی و مذهبی: ستایش از دانش و احاطه وی بر علوم مختلف اسلامی و فلسفه، به‌ویژه اصول فقه و کلام،تفسیر که نشان‌دهنده جایگاه برتر او در میان عالمان زمان خود بوده است.
• الهام‌بخشی: ترغیب دیگران به دنبال‌کردن راه او در کسب علم و معرفت، و نشان‌دادن اهمیت علم‌اندوزی و تقوا در زندگی فردی و اجتماعی.
• حفظ میراث فرهنگی: با ذکر داستان‌ها، نکات و احادیث مرتبط با زندگی و تدریس ملاعبدالله یزدی، شیوه حکمرانی ملاعبدالله، تلاش بر حفظ و انتقال فرهنگ و تاریخ دینی و علمی ایران دارند.
...

یاداشتی از محمد هاشم زمانی

  ضرورت معرفی سیمای واقعی و سیره علمی و عملی اندیشمندان تشیع به جامعه یک رسالت تاریخی برای دست‌اندرکاران مراکز حوزوی است.

همه فضلاء و طلاب وظیفه دارند در هر جایی که زندگی می‌کنند و در هر دستگاه و نهادی که مشغول به فعالیت هستند به سیره و سبک عالمان گذشته رفتار کنند.

امروزه با کمک فضای مجازی، دشمن تشیع و روحانیت برای تخریب جایگاه روحانیت، که رکن هدایت و دعوت مردم به‌سوی خداوند هستند؛ تمام تلاش خود را به‌کار می‌بندد.

 از ادورا گذشته تاریخی این نمونه‌ها وجود داشته تا دروغ‌ها، شایعات، تبلیغات  مدرن در روزگار ما.

 بنابراین کاری که در مقابل ما باید انجام دهیم دو بخش دارد؛ یک بخش شامل سیمای واقعی و سیره علمی و عملی اندیشمندان است که ضرورت دارد به شکل‌های مختلف صورت ...

مدرسه منصوریه شیراز سند تشیع و عقلانی بودن مکتب اهل بیت

یاداشتی از حسن عبدی پور

هرچند علامه ملاعبدالله یزدی از حکمای مؤسس و صاحب مکتبی جدید در فلسفه نبوده، اما در شکل‌گیری تبیین فلسفی که به نام مکتب شیراز بین قرن هشتم و نهم، به‌تدریج شکل گرفت، تأثیر بسزایی داشته‌است. علامه بهابادی یزدی مانند استادش غیاث‌الدین منصور دشتکی در جمع و تألیف آرای پیشینیان و تقریب حکمت مشاء و حکمت اشراق، عرفان، کلام و معارف شیعی، راه‌گشای ملاصدرا در تأسیس حکمت متعالیه بوده‌است.

مرحوم آیت‌الله ایمانی؛ امام جمعه فقید شیراز، مدرسه علمیه منصوریه را به سند تشیع مردم شیراز تشبیه می‌کرد.

مدرسه فلسفی کلامی منصوریه  شیراز و اساتید شیعی مانند  سید صدرالدین محمد دشتکی، غیاث الدین دشتکی ،ملاعبدالله یزدی، در میان فلاسفه ...

اخلاق مداری و انصاف علمی علامه

یادداشتی از دبیرعلمی کنگره علامه یزدی

اخلاق، گستره‌ای وسیع و جایگاهی بر‌تر در‌اندیشه دینی دارد؛ به طوری که دین، هدف بالذّات تکوین و تشریع را نیل به فضایل عالی اخلاقی می‌داند، به همین دلیل در تمام تعالیم دینی، جهات اخلاقی لحاظ شده است و اکثریت آموزه‌های دینی مستقیما از موضوعات اخلاقی بحث می‌کند

در احوالات عارفان و عالمان اخلاقی بیان شده که ایشان  موفقیت خود را مرهون عمل به حدیث « مَنْ اَخْلَصَ لِلّهِ اَرْبَعینَ صَباحا، ظَهَرَتْ یَنابیعُ الْحِکْمَةِ مِنْ قَلْبِهِ عَلی لِسانِهِ » می دانستند، یعنی کسی که خود را چهل روز برای خدا خالص کند، چشمه های حکمت از قلبش به زبانش جاری می شود.

در روایات هم آمده است که « أنَّ الرّاحِلَ إلِیکِ قَرِیبُ المَسافَه

یکی از ویژگی ...

 روحانیت شیعی در طول تاریخ  رهبری خردمندانه جوامع شیعی را بعهده داشته و توانسته  شیعیان را از بحران ها و سخت ترین  شرایط تاریخ عبور دهد و متولی دین در ایران در سده‌های اخیرباشد. 

 روحانیت شیعه به خاطر بصیرت و زمان شناسی برخی از عالمان دوراندیش  مانند محقق کرکی ، علامه  ملاعبدالله یزدی و شیخ بهایی، از عصر حکومت  شیعی صفوی تبدیل به نهاد شد

هویت ملی، مجموعه‌ای از گرایش‌ها و نگرش‌های مثبت نسبت به عوامل و عناصر و الگوهای هویت‌بخش و یکپارچه‌کننده در سطح یک کشور، به عنوان یک واحد سیاسی، است. هویت ملی دارای عناصر سازنده‌ی گوناگونی چون ارزش‌های ملی، دینی، فرهنگی، جامعه‌ای، انسانی، و در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، تاریخی جغرافیایی، سیاسی، زبانی و غیره است. هویت ملی ایرانی نیز به انحای مختلف، دارای ...

پاسداری از گوهر ایران در تمدن شیعی عصر صفوی

حسن عبدی پور

تاریخ شاهد است که اکثر حکمای اسلامی ایرانی بوده‌اند و این ظرفیت اعتدالی و عقلانی خدمات بسیاری به تمدن اسلامی و گسترش دانش و فرهنگ اسلامی داشته است. این ظرفیت و توانمندی در دولت شیعی صفوی یک بار دیگر به صحنه آمد و نقش تاریخی خود را به‌درستی نشان داد.

عالمان حکیم و عقل‌گرا در عصر صفوی احساس کردند که «گوهر ایران در خطر» است. در ابتدای دولت صفوی مهاجرت‌های گسترده‌ای از سوی برخی اندیشمندان و حکما صورت گرفت. عده‌ای هم در خارج از ایران همکاری با دولت نوپای صفوی را مشروع ندانستند. چنانچه این رویکرد فراگیر می‌شد، می‌توانست حکمرانی و فرهنگ ایران را به‌خطر اندازد و می‌رفت تا نظام تدبیر را از افراد کارآمد تهی کند و روزبه‌روز آن را ناکارآمدتر ...

منطق عمومی کاربردی ضرورت امروز حوزه و دانشگاه

یاداشتی از عبدی پور

با تفحص در دو اثر منطق اسلامی، یعنی منطقیات فارابی و بخش منطق شفای ابن سینا، روشن می‌شود که منطق مسلمانان تحت تأثیر هیچ منطقی جز مباحث منطق مطرح شده در یونان پیش از ارسطو، منطق ارسطو و منطق مگاری - رواقی نبوده‌است؛ زیرا در این دو اثر اصلی جز به آن سه منبع یونانی به هیچ منبع دیگری ارجاع داده نشده‌است؛ اما در این میان سهم عمده‌ای از آن، رنگ ارسطویی دارد؛ هرچند در بعضی مباحث نیز تحت تأثیر منطق مگاری - رواقی است، بنابراین ویژگی منطق مسلمانان که در آثار فارابی و به‌ویژه ابن سینا تبلور یافته این است که در استدلال از هر دو سنت منطقی ارسطو و مگاری - رواقی استفاده کرده‌است.

مسلمانان در تمدن خود به دست ابن سینا یک منطق خاصی تأسیس ...

یادداشتی از دکتر حسن عبدی پور

شاه طهماسب اول صفوی (۹۱۹ق ـ ۹۸۱ق) فرزند شاه اسماعیل اول (مؤسس صفویه) با ۵۴ سال سلطنت، طولانی‌ترین مدت حکومت را در بین شاهان صفوی داشته است. مذهب شیعه در زمان شاه اسماعیل مذهب رسمی ایران اعلام شد، ولی در دوران شاه طهماسب استقرار و گسترش مذهب شیعه شكل گرفت و حکومت صفویه ثبات یافت.[1]

در دوران شاه طهماسب حضور عالمان شیعی و رونق جلسات و حوزه‌های درسی آنان که تا آن زمان در ایران بی‌سابقه بود، محسوس بود. با نفوذ عمیق اجتماعی و مذهبی علما و رویکرد مذهبی شاه طهماسب، تشیع فقهی و متشرع دوازده‌امامی جایگزین تشیع صوفیانه و غلوآمیز قزلباش شد و فقهای شیعه در امور شرعی و عرفی چیرگی کامل یافتند. و برای اولین بار فقه شیعه در سطح حکومت قرار گرفت .

در بُعد اجتماعی نیز ...

دیدگاه­‌های دکتر اسماعیل بنی اردلان درباره علامه بهابادی یزدی [1]

در زمانی که ما فلسفه می‌خواندیم، علاوه بر منطق صوری، منطق تفتازانی و حاشیه ملاعبدالله هم خوانده می‌شد، اما نسل جدید تقریباً با آنها بیگانه است. یکی از کارهای مهم و باارزش ترجمه و معرفی آثار علامه بهابادی است. نمونه مشابه، ترجمه رساله شمسیه[2] به زبان انگلیسی است که ترجمه خوبی است و می‌تواند الگویی برای ترجمه آثار ملاعبدالله به‌ویژه کتاب حاشیه باشد.

دومین نکته این است که علامه بهابادی یک شخصیت اصولی است (اخباری نیست) و این در جهان امروز خیلی اهمیت دارد، متاسفانه ما در ایران اصلا حاضر نیستیم مباحث دینی را به صورت عقلی بیان کنیم؛ البته بنده به درست یا غلط بودن آن کاری ندارم، ولی باید شرایط زمانه را مورد توجه قرار داد، نسل ...

علامه ملاعبدالله بهابادی یزدی از ویژگی‌های متعددی برخوردار بوده و در دوره‌ای که تولیت حرم حضرت امیرمؤمنان علیه السلام و حکمرانی نجف اشرف را برعهده داشتند، خدمات گوناگونی ارائه دادند. ایشان یکی از ایستگاه‌های بزرگ انتقال اندیشه‌ها و معارف عقلی و سرپل و ترمینال  انتقال میراث تمدنی  به دوره صفوی بودند، ازاین‌رو نقش ویژه‌ای در تاریخ تشیع دارند. توضیح اینکه به دلیل شرایط تاریخی عصر علامه ملاعبدالله و به دلیل میراثی که او منتقل کرده و به دلیل روش‌های که در تبیین و ترویج مکتب اهل‌بیت داشته و تحولی که در حکمرانی و جامعه شیعی ایجاد کرد و به لحاظ فردی و اجتماعی و به لحاظ علمی و معنوی علامه بهابادی یزدی ویژگی‌ها و امتیازاتی دارند که متاسفانه تا کنون به جامع علمی ارائه نشده است. برای احیای احساس هویت ...

بنابر تصریح امام زمان (عجل الله تعالی فرجه) در دوران غیبت، علمای شیعه به طور عموم، از طرف آن حضرت عهده‌دار مسئولیت حفظ شریعت و ارزش‌های دینی هستند: «وَ أَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا فَإِنَّهُمْ حُجَّتِي عَلَيْكُمْ وَ أَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَيْهِم‏» (اکمال الدين صدوق، ج ٢، ص ٤٨٣) با این توقیع حفظ دین و اصالت آن که در مذهب تشیع نهفته است، به‌عهده علمای طراز اول قرار گرفت.

منظور از علمای شیعه حافظان دین، علمای دوران غیبت کبری است که در حفظ تشیع نقش بسیار اساسی و برجسته‌ای را ایفا نموده‌اند. علمای شیعه در این دوره در رده‌های مختلف به حفظ دین همت گماشتند، اما در میان آنها کسانی بودند که زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه شیعی در سایه حکومت دینی گردیدند و ...

یادادشتی از دکتر حسین لطیفی مدیر گروه پروژه منطقی علامه بهابادی یزدی درباره رساله حل  ضابطة  الاشکال  الاربعة علامه بهابادی یزدی

رساله «حل  ضابطة  الاشکال  الاربعة» یکی از آثار منطقی علامه بهابادی یزدی در شکل چهارم است. این رساله تنها اثر تألیفی وی در بررسی اختلاطات شکل چهارم است که از قوّت علمی علامه بهابادی در منطق حکایت دارد و نشان می­دهد بی دلیل نبوده است کتاب سترگ حاشیه از زمان تألیف تاکنون بطور شايع و دارج در حوزه ­های علمی شیعه و اهل سنت تدريس و مورد تعليم و تعلم بوده است و شرح هاي زيادي به عربي و فارسي بر آن نگاشته شده است.

با این وصف علامه بهابادی یزدی در تاریخ اندیشه ­ی منطقی جزء شخصیت­ های کمتر یاد شده­ ای است. با اين وصف در زمره ي عالماني است كه در انديشه منطقي، از شهرت ويژه ...

یادداشتی از عبدی پور

بازخوانی پروژه تعامل عالمان دوراندیش  با دولت شیعی صفوی علاوه بر شناسایی ،تاریخی هویتی و نقاط مثبت و منفی ،آن تجربه ارزشمندی برای پروژه های پسین است و میتوان با کمک این سرمایه تاریخی راهبردها و برنامه های همگرایی و همکاری عالمان دینی با حکومت های دینی مانند انقلاب اسلامی ایران  را بهتر از پیش آماده ساخت و از مسیری که  گذشتگان پیمودند درس و عبرت گرفت. 

بستر های قدرت گیری برای شکل گیری حکومتی شیعی حاصل صدها سال زنج و مجاهدات های عالمان و شیعیانی بوده که با تحمل به رسمیت نشاختن  جامعه تشیع از سوی حکومت های اسلامی ، منزوی بودن  ،  تحت فشار و تعقیب بودن  ،  جریان تشیع را در طول تاریخ زنده نگه داشتند وتوانستند در یک مقطع مهم تاریخی از تشکیل دولت تشیع  در ایران حمایت و در آن ...

عقلانیت شیعه در تمدن سازی

یاداشتی از عبدی پور

((عقل)) و ((عقلانیت)) دو مبحث مبنایى در اندیشه هاى سیاسى فقهى و کلامى شیعه است که با تفسیر و تعبیرى که از آنها به عمل می آید, زمینه ساز یا باز دارنده ((آزادى)) است. در مکتب شیعه, فقیهان اصول گرا با طرح این دو مبحث در عین حال که از اخبارىها فاصله گرفته اند, با نگرش خاصى به تبیین مبحث ((عقل)) پرداخته اند که به تصلب افتاده اند. در مقابل, عموم فقیهان و بالاخص علامه بهابادی یزدی  با پرداختن به عناصرى مانند ((عرف)), ((سیره عقلا)), ((سیره متشرعه)), ((مصلحت)) و ((اصل اباحه)) به عنوان منابع درجه دوم شریعت و ابزار مجتهد براى بازتفسیر سیال و پویاى شریعت منقول (قرآن و روایات معصومان), گفتمانى را باز سازى کرده اند که فضاى فکرى مناسبى براى تحقق ...

ملا عبدالله ستارۀ درخشان بهاباد

یاداشتی از : سید محمدرضا غیاثی کرمانی

بسمه تعالی وله الحمد والثنا والسلام علی محمد وآله الاصفیاء سیما خاتم الاوصیاء ارواحنا فداه.

مردمان به تعبیر امیرالمؤمنان علی علیه السلام بر سه دسته­اند:

1 – عالم ربانی      2 – متعلّم بر سبیل نجات.     3 – پشّه صفتان بی مقدار.

اقتضای تقسیم آن بود که دو گروه اوّل و دوم نیز بصورت جمع یعنی عالمان ربانی و متعلمان بر سبیل نجات گفته شود، ولی چنانکه ملاحظه می­شود به صورت منفرد یعنی عالم و متعلم آمده و دلیل آن این است که این دو گروه از بس اندک هستند که در حکم مفرد می باشند، ولی گروه سوم فراوانند.

البته عالم فراوان است و نیز افراد باتقوا، ولی عالمان باتقوا و باتقوایان عالم بسیار بسیار اندک می باشند، وفجایعی که در جهان ...

یاداشتی از عبدالرحیم شهریاری

در این یاداشت  کوشیده شده است که با تمرکز و تاکید بر کتاب حاشیه علامه بهابادی بر حاشیه قدیم علامه جلال الدین محمد دوانی بر شرح جدید تجرید الاعتقاد خواجه نصیرالدین طوسی، به بررسی این کتاب پرداخته شود. به دلیل آن که برای شناخت هر شرح یا حاشیه ای به طور منطقی لازم است که متن کتاب اصلی که بر آن شرح نوشته شده است مورد توجه قرار گیرد، این یاداشت نیز در ابتدا به معرفی اجمالی تجرید الاعتقاد خواجه نصیرالدین طوسی پرداخته است و نگاهی دارد به ساختار و فصول تجرید الاعتقاد. در ادامه یاداشت اهمیت علمی تجرید الاعتقاد ذکر گردیده و این که به دلیل این اهمیت شروح بسیاری بر آن نگاشته شده است. این یاداشت  نام تعدادی از این شروح و حواشی را ذکر کرده است. سپس مسائل صوری و جزئیات مربوط ...

رساله التشکیک  یکی از آثار گرانسنگ علامه بزرگ، ملا عبدالله بهابادی است که بیان‌گر میزان عمق اندیشه‌های فلسفی او می‌باشد.

این رساله‌ای حاوی تعلیقات علامه بهابادی بر شرح و حواشى شرح تجرید قوشچى مى‏باشد. او در این رساله، که در ظاهر چندان حجیم نیست، اما در عمق و محتوا، بسیار گران و پربار است، به بررسی مسئله تشکیک در ذات و تشکیک صدق یک کلی بر افراد آن می‌پردازد. او در این بررسی عمیق خود، ضمن بیان نقد‌های خود و دیگران، و نیز بیان پاسخ‌های خود و سایر علما به نقدهای ذکر شده، به آراء بزرگان دانش فلسفه اشاره می‌کند. او علاوه بر آن، جدای از نظرات علامه جلال‌الدین دوانی، که این رساله حاشیه‌ای بر اندیشه‌های او است، به اندیشه‌های بزرگانی مانند سید صدر الدین دشتکی، و غیاث الدین منصور دشتکی نیز به طور ...

عدم تبیین پروژه فکری مشخص اندیشمندان جهان تشیع، نقطه ضعف مراکز حوزوی است. این که پروژه فکری هر اندیشوری برای نسل معاصر مشخص باشد، یک حُسن و فضیلت و توفیق خواهد بود.

تجربه نشان داده است که اگر پروژه فکری اندیشور یا کُنشگری روشن باشد و آن پروژه فکری استمرار داشته باشد، اثرگذاری و ماندگاری بیشتری خواهد داشت.

کلان پروژه علامه بهابادی

به نظر می رسد «احیای حکومت شیعی» در دوره صفویه است. در آن دوره برای نشان دادن این که دین اسلام و تشیع برای همه دوران ها و از جمله قرن دهم هجری حرفی برای گفتن دارد، می بایست اسلام به صورت جامع، متبلور و محقق می گشت و تحقق جامع دین، جز با تشکیل حکومت اسلامی امکان پذیر نبود و این وظیفه ای خطیر بر دوش عالمان آن زمان از جمله محقق کرکی، علامه بهابادی و شیخ بهایی بوده ...

مقام معظم رهبری در سفر خود به استان یزد در سال ۱۳۸۶و در جمع فضلا و روحانیون استان یزد درباره این شخصیت فرمودند: در علوم اسلامی، در تفسیر، در ریاضیات، در فقه، در حدیث، شخصیت‌های برجسته­ای از این منطقه کویری- حاصلخیز نیروی انسانی- برخاسته اند. یزد را دارالعباده گفته اند؛اما اگر یزد را دارالعلم هم بنامیم سخنی به گزافه نگفته ایم... مثلا فرض بفرماییدملاعبدالله صاحب حاشیه،که مال همین بهاباد شماست استاد شیخ بهایی- معاصر با مقدس اردبیلی- استاد منطق و فلسفه و ریاضیات و صاحب مدارک؛ خیلی نکته اساسی‌ای است. صاحب مدارک می دانید در بین فقهای ما- فقهای متاخرین- جزو برجسته هاست.

من ورخ مومنا فقد احیاه                                                   پیامبراکرم(صلی  الله علیه وآله)

اکنون که درآستانه ششم شهریور« روزملی منطق وبزرگداشت علامه ملاعبدالله بهابادی »هستیم ،شایسته است تأملی به علت این نام گذاری داشته باشیم .

این روز با پایان نگارش کتاب « الحاشیه  علی تهذیب المنطق التفتازانی »  توسط فقیه منطقی و حکیم بزرگ قرن دهم علامه بهابادی همزمان شده است. واژۀ منطق از نطق به معنای گویش و گفتار است که گوینده برای تفهیم مخاطب خود، وی را با ادلّه ی گفتاری تحت تأثیر قرار داده ومخاطب  نیز بایدمنطقی باشد.

هوشمندی، دانش و تعقل زمانی به عنوان یک منظومه برای هدایت انسان ها به سوی امر حکیمانه عمل می نماید که بر بستر استدلال منطقی استوار باشد.

دانستن قواعد و قوانین منطقی ؛ ما ...

مؤلف

ملا نجم‌الدین عبداللَّه یزدی (م، ۹۸۱ ق) سرآمد علمای علم منطق در زمان خویش و حتی زمانهای پس از خود بوده است. وى همدرس مقدس اردبیلى بود و در فراگیرى علوم عقلى نزد ملا جمال‌الدین محمود تلمذ نمود. شیخ‌بهائى، حسن بن شهید ثانى (صاحب معالم) و سید محمد بن علی عاملى (صاحب مدارک) از شاگردان او هستند.

عظمت آثار قلمی این فقیه فرزانه و منطقی فرهیخته بر اهل دانش و حکمت پوشیده نیست. تألیفات آخوند ملاعبدالله به دو زبان عربی و فارسی در عین استحکام و جلالت قدر، عبارات آسان دارد و برخوردار از حسن ایجاز است. برخی آثار دیگر او عبارتند از: «التجارة الرابحة فى تفسیر السورة الفاتحة»؛ «الدرة السنیة فى شرح الرسالة الالفیة»؛ حاشیه بر «حاشیه خطائى»؛ حاشیه بر «شرح شمسیه»؛ شرح «القواعد»؛ حاشیه بر «مطوّل».

...

یاداشتی از دبیر علمی کنگره علامه ملا عبدالله بهابادی یزدی

احیای تراث اندیشمندان جهان تشیع به معنای انتقال روش شناسی ها ،نوآورها و سبک های پژوهشی ایشان می باشد

در طول  تاریخ یکی از اهداف مهم اندیشمندان شیعی ایرانی،

 بیان معارف حقیقی شیعه به زبانی که مخاطب آن را درک می‌کرد بوده است وتلاش می کردند با ادبیات تمدنی با نخبگان سخن بگویند

یکی از راهکارها- نگارش  و تدریس به زبان عربی با بیانی منطقی و استلالی بوده است

بزرگان جهان تشیع که شاگردان مکتب امام صادق می باشند  همواره تلاش کردند که علوم  اسلامی را  با قرائت مکتب اهل بیت توسعه وتبیین نمایند

بررسی و احیای آثار اندیشمندان شیعی و سبک های پژوهشی  و آموزشی آنها کمک می کند که یک مدرس دینی در تعامل و ارتباط با ایصال و رساندن مفاهیم  و آموزه ...

حسن عبدی‌پور دبیر علمی کنگره علامه بهابادی یزدی در گزارشی به مسئله زمان شناسی علامه عبدالله بهابادی یزدی در تثبیت حکومت شیعی در عصر شاه طهماسب صفوی پرداخته است.

چون پرده از آنچه پیرامون صفویان کشیده شده کنار بزنیم، درمی‌یابیم که دولت صفوی در اندیشه مردم, به حقیقت پیوستن یکی از آروزهای کهن شیعه بود که هرگز تا آن زمان, پا نگرفته بود و به حقیقت نپیوسته بود. از سوی دیگر, تشیّع به صفویان مشروعیت و اقتدار بخشید. همین اقتدار بود که توانستند خود را از اهل سنت و سلطه روحی و معنوی عثمانیان جدا سازند (الاسلام الدولة والمجتمع، سامی زبیدة ۶۶/ دارالمدی, سوریا.)

شاه اسماعیل صفوی که خود را از سلاله امام کاظم (ع) می‌دانست در برپایی مملکتی اسلامی کوشید و همه توان خود را به کار برد تا همه نژادهای مردم بر ...

علامه بهابادی یزدی ورودی اجتهادی به حوزه‌های مختلف دانش داشت و فرهنگ «اجتهاد عقل گرا» را ترویج می‌کرد. او بر اساس نیازهای روز جامعه دست به پژوهش و تالیف می‌زد.

حسن عبدی‌پور، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و دبیر علمی کنگره علامه ملا عبدالله بهابادی یزدی در یادداشتی که برای انتشار در اختیار مهر قرار گرفته، به وجوه علمی و آثار این دانشمند برجسته جهان تشیع پرداخته است.

مشروح متن این یادداشت در ادامه می‌آید؛

احیای تراث اندیشمندان جهان تشیع به معنای انتقال روش شناسی‌ها، نوآوری‌ها و سبک‌های پژوهشی آنهاست. در طول تاریخ یکی از اهداف مهم اندیشمندان شیعی ایرانی، بیان معارف حقیقی شیعه به زبانی که مخاطب آن را درک می‌کرد بوده است. آنها تلاش می‌کردند با ...

کاوشی دیگر باب مدرسه ملا عبدالله یزدی [1]

یاداشتی از حسن عبدی پور

یکی از مدارس علمیه شهر نجف اشرف است. تاريخ بناي این مدرسه به نيمه دوم قرن دهم هجرى بازمى‌گردد. ملا عبدالله يزدى از دانشمندان بزرگ نجف در قرن دهم است كه نقابت شهر را نيز بر عهده داشت.[2]

آخرین مدرسه ای است که به دوره مورد بحث (قبل از نیمه قرن دهم هجری قمری) باز می گردد، توسط فقیه و منطق دان بزرگ ملا عبدالله الیزدی النجفی متوفی در سال 981 هجری قمری تأسیس شده است. مدرسه ای است در حومه المشرق و در ((محله الکمونه)) واقع است و امروزه نقشی دارد و در برخی اسناد به مدرسه قدیم معروف است.[3]

و شیخ محمد حرز الدین گوید ((این مدرسه را شاه عباس صفوی متوفی 1037 هجری قمری برای استاد عبدالله بن شهاب الدین حسین یزدی تأسیس کرد و آن را مدرسه ...