چکیده مقالات

مراتب عرفان ملا عبدالله بهابادی یزدی
نویسنده: دکترعبدالرحیم شهریاری

علامه ملا عبد الله بهابادی فقیهی اخباری یا اصولی ؟
نویسنده: مرتضی خوشنویس زاده اصفهانی

نقش ملا عبدالله بهابادی در تکوین جریان تعقل گرایی عصر صفوی
نویسنده: حجت الاسلام و المسلمین بشکانی

نقد دیدگاه شرح حال نویسان پیرامون ملا عبدالله یزدی
نویسنده: عظیم عابدینی-حبیب الله یوسفی

فعالیت های تفسیری علامه ملا عبدالله یزدی
نویسنده: عظیم عابدینی و حبیب الله یوسفی

مطالعه ی توصیفی حاشیه ملا عبدالله بهابادی از منظر تحلیل ژانر
نویسنده: سید عبدالمجید طباطبایی لطفی و طاهره قاسمی

تلامذه ملا عبدالله بهابادی یزدی
نویسنده: عبدالصمد جودتی استیار

ملا عبدالله یزدی و خاندان ملالی در عرصۀ تولیت حرم علوی(ع)
نویسنده: حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر احمد جنت امانی

ملا عبدالله بهابادی یزدی در «الذریعه»
نویسنده: محمدعلی نجفی کرمانشاهی

بررسی و تحلیل دلائل هم­گرایی عالمان شیعه با دولت صفوی
نویسنده: حسن عبدب پور، اضغر میرزایی

مطالب

گفتگو با آیت الله سید علی سبزواری

(از عالمان و مدرسین حوزۀ علمیۀ نجف اشرف)

  • ·        با تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار داده اید. یکی از عرصه های فعالیت علمی شما تدریس علوم حکمت و فلسفه و معقول است. می دانیم که نجف حداقل در یک و نیم قرن اخیر، معدن حکما و فلاسفه و عرفای بزرگوار بوده است. در زمان کنونی وضع منطق و حکمت و فلسفه و حتی عرفان نظری در حوزۀ نجف اشرف چگونه است؟

طبیعتا با توجه به رویکردی که نظام بعثی داشت، حوزۀ علمیۀ نجف از لحاظ کمیت و کیفیت آسیب فراوان دید. اما در طی ده-پانزده سال گذشته، رونقی در حوزه ایجاد شده و مجامع علمی طراوتی مجدد یافته است. به گونه ای که شاهد ازدیاد حلقه های علمی و افزایش طلاب و جویندگان دانش هستیم. در زمان حاضر اگر چه به مانند گذشته، محور حوزه ها، همان فقه و اصول است، ولی در زمینه های دیگر از جمله منطق، فلسفه و علوم معقول اساتیدی حضور دارند و طلابی نیز که تمایل به فراگیری فلسفه و معقول دارند، بستر رشد علمی را مهیا می بینند. امید است در آینده شاهد رشد بیشتر عنایت طلاب به تحصیل در همۀ حیطه های منقول و معقول باشیم.

  • ·        در زمینۀ علم منطق آیا حاشیۀ ملا عبدالله خوانده می شود؟

بله. با اینکه مرحوم شیخ محمدرضا مظفر تحولی در متون آموزشی و شیوه های تدریس در حوزه پدید آورد، ولی در نیم قرن اخیر نظام بعث باعث عدم جریان وسیع حوزه ها شد و تلاش های مرحوم مظفر بیشتر در ایران ظهور داشت، اما در عصر کنونی در حوزۀ نجف و سایر مجامع علمی شیعه عراق، در علم منطق علاوه بر المنطق مظفر، حاشیۀ ملا عبدالله هم بعضا به عنوان متن درسی رواج دارد و مورد رجوع اساتید و طلاب است.

  • ·        پدر شما از مراجع تقلید بود و تحصیلات فلسفی از جمله در محضر مرحوم غروی اصفهانی هم داشت، ایشان چه دیدی به علوم معقول داشتند؟

ایشان منطق و فلسفه را نزد استادان بزرگی فرا گرفته بود. به غیر از مرحوم غروی اصفهانی(کمپانی)، نزد آقا بزرگ حکیم و سید حسین بادکوبه ای هم تحصیل معقول داشت. دید ایشان نسبت به علوم معقول دید منفی نبود و کتابی هم تحت عنوان اندیشه های فلسفی ایشان نوشته شده که حاکی از رویکرد حکمی ایشان است. البته ایشان مثل هر فیلسوف آزاداندیش، تابع برهان و استدلال بود و نقدهایی هم بر مطالب فلسفی حاجی سبزواری دارد، ولی این نقدها دلیل مخالفت ایشان با فلسفه و فلاسفه نیست. کسی که فکر کند نقد فلسفه توسط فلاسفه، به معنای ضدیت آنها با فلسفه است، به خطا رفته است. مطلب دیگر اینکه والد حقیر، سعی داشت مشرب فلسفی در مشرب فقهی دخالت نکند. بر خلاف استادشان مرحوم غروی اصفهانی ایشان معتقد بود كسي كه در علم فقه کار می کند، بايد فهم عرفي داشته باشد و مراد و مقصود ائمه را درك كند. اما این دوری از خلط حکمت در مباحث فقهی، هم دلیل حکمت ستیزی ایشان نیست. منطق و فلسفه و معقول، دارای فوایدی برای طلاب در زمینه استحکام عقاید و بحث با مخالفان عقیدتی است و در فهم دقیق نصوص دینی هم مفید است. پدر من هم فلسفه را دارای فوایدی می دانست و خودش هم تدریس حکمت و تالیفات فلسفی داشت.

  • ·        برخی از تفکیکی ها، فلاسفه را غیر معنوی و دارای تعبد کم به دیانت می دانند. در حالی که ما می بینیم فلاسفه بسیاری دارای کشف و کرامات عرفانی هم بوده اند، مثل ملا عبدالله بهابادی که دیدۀ  قلبش هم باز بوده و بواطن عالم را می دیده است. پدر شما هم علاوه بر مشرب فلسفی، در سلسله عرفا قرار دارد. ایشان شاگرد مرحوم قاضی هم بوده اند؟

تصور نادرستی است که فلاسفه و حکماء را غیر متعبد بدانیم. واقعا حجم فراوانی از فیلسوفان ما، دارای تعبد شدید به ظواهر دینی بوده اند. کسی که چشم قلبش باز شود، حتما در زمینۀ عبادت و شرعیات، مراحل زیادی را طی کرده است. اما در مورد والد بنده، ایشان مدتی در درس مرحوم قاضی شرکت کرده اند اما در عرفان و اخلاق متاثر از مرحوم شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی هستند. ایشان دارای کراماتی هم بودند و هنوز هم مردم عراق از مزار ایشان حاجت می گیرند. قضیه ای در ذیل آیه الکرسی در تفسیر ایشان آمده است، که خواندنش خالی از لطف نیست.

  • ·        آیا پدر سید عبدالاعلی با شیخ عبدالاعلی سبزواری(فیلسوف و عارف ابتدای عصر مشروطه) دوست بوده و نام پدر شما که یک نام غیر رایج است، به همین سبب انتخاب شده است؟

نمی دانم. ممکن است اینگونه بوده باشد. شیخ عبدالاعلی هم انسان عارف و فیلسوفی است و کتاب شرح دعای کمیل ایشان که دارای مطالب ارزنده بسیاری است، چاپ شده است.

  • ·        ملا عبدالله یزدی نه تنها یک فیلسوف و دانشور محض که شخصیتی معنوی است. جایگاه معنویت در کنار علم ورزی را چگونه ارزیای می فرمایید؟

مثل روز، روشن است که علم بی عمل فاقد ارزش است و علم مقدمۀ عمل است و انسان موفق و کامل کسی است که در دو جهت علم و عمل خود را به کمال برساند. معنویت هم به علم ارزش می دهد و هم آن را توسعه می دهد. از این جهت باید همۀ کارهای ما از تدریس و تحصیل و تالیف و کارهای اجتماعی و عبادات و غیره بر اساس معرفت و معنویت باشد. حتی همین حرکت عظیم اربعین، باید در مسیر معرفت و معنویت ما اثر بگذارد و تجلی گاه افزایش معرفت برای ما باشد. ارزش هر شخص به معرفت اوست و عبادت یکسانی که توسط دو شخصی که دارای درجه معرفت متفاوتی باشند اگر انجام گیرد عبادت شخص دارای معرفت بیشتر، ارزش بیشتری دارد یعنی معرفت به عبادت ارزش می دهد.

  • ·        آیا حاشیه نویسی نشانگر ضعف مقام علمی نویسنده است؟ مثلا ملا عبدالله بهابادی دانشمندی درجه یک نبوده که دست به نگارش حواشی متعدد بر علوم زده است؟

نخیر. اینگونه نیست. حاشیه می تواند از آثار مستقل هم مستحکم تر و عالمانه تر باشد. ملا عبدالله یزدی دانشمند بزرگی است و خود حاشیۀ وی نشانگر مقام ارجمند علمی او است.

  • ·        مقام معظم رهبری فرموده است که: «آیت الله العظمی سید عبدالاعلی سبزواری دارای کتب‌ سودمند و با ارزشی است»؛ مشخصات کتاب های سودمند و ارزنده چیست؟

البته والد بنده در کهنسالی شروع به تالیف و نگارش کرد و آثار عمده اش در فقه و تفسیر است. ولی در اصول فقه هم نظریاتی دارد و در فلسفه هم تالیفاتی دارا می باشد. کتاب خوب کتابی است که وقت طلبه و دانشجو را بیهوده تلف نکند و مطالب مفید به وی ارائه بدهد و عباراتش مغلق نباشد و از جوهر اصلی مطلب دور نیفتاده باشد. اقوال کم فایده یا بی فایده را مطرح نکند(مگر جایی که چاره از طرح آن اقول نباشد). مرحوم والد می فرمود که باید زوائد و حواشی غیر مفید علم اصول فقه تهذیب شود و نه تنها در این علم بلکه در همۀ دانش های دیگر، موقع تالیف اثر، شخص دارای علمیت بالا و قلم روان باشد و اینکه برخی بدون إتقان علمی دست به تالیف و نگارش آثار علمی می زنند، کار مناسبی نیست و مضراتی هم دارد. البته برای تمرین و قوت قلم می توان حتی از کودکی هم قلم به دست گرفت و مطلب نوشت، ولی انتشار آثار علمی توسط کم مایه ها، کار درستی نیست. همین ملا عبدالله یزدی در حالی که از عالمان بلندمرتبه بوده، دست به تالیف آثار زده است و این به ما این درس را می دهد که کارها را با استحکام و اتقان انجام دهیم و عجول نباشیم. امیدوارم در معرفی ایشان موفق باشید؛ والسلام علیکم و رحمة الله.

کلیه حقوق این سایت برای پایگاه علامه آخوند ملا عبدالله یزدی بهابادی محفوظ است